Bu verilere göre Kâhta merkez ve bağlı köylerdeki 85 Hıristiyan hanesinde yaşayan toplam nüfus sayısının 500 ila 800 arasında olması kuvvetle muhtemeldir.
1902'de Kahta'da  Hristiyan Nüfusu

Rahip ĞAZARYAN‘ın 1902 Tarihli Raporundan Kâhta Hıristiyanları

Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Kâhta Tarihi -3-

Ermeni Patrikliği 1902 yılında, Kâhta merkez ve bağlı köylerdeki Hıristiyan ailelerin sayı ve yaşamları hakkında ayrıntılı bir rapor hazırlamak üzere Malatya Üst Rahiplerinden Haçadur Der Ğazaryan’ıgörevlendirir.

Ğazaryan Kâhta’ya gidip yerinde gözlem ve tespitlerde bulunur. Dikkatli bir çalışma sonucunda hazırladığı ayrıntılı raporu Patrikliğe sunar. Rapor Kâhta Hıristiyanlarının hane sayısı ve yaşam şekli hakkında objektif ve güvenilir bilgiler sunmaktadır.

Rapordaki tespitlere göre 1902 yılı Kâhta’ya  bağlı yerleşimlerdeki Hıristiyan (Ermeni-Süryani) hanelerinin köylere dağılımı şöyledir:

Büyük Bağ (Büyükbağ) köyünde 15; Bervedol (Gölgeli) köyünde dokuz; Narince köyünde 12; Kan könde dört; Kârselağ (Akalın) köyünde üç; Pırağ (Kavaklı) köyünde iki Hıristiyan hanesi vardır.

Karaçor (Oluklu) köyünde iki; Hastıgin (Hasandeğin)köyünde üç;Dardağan köyünde üç; Kolık (şimdiki Kâhta ilçe merkezi) köyünde DokuzHıristiyan hanesi vardır.

Gevuzi/Gevoziköyünde bir;Tıllê (Geldibuldu) köyünde dört; Kerkağ köyünde bir;Bervenos(Gölgeli) köyünde iki; Tomak (İkizce) köyünde bir;Andam (Alidam) köyünde beş; Huni/Huniköy (Dumlu) köyünde dokuz Hıristiyan hanesi vardır.

Bu verilere göre Kâhta merkez ve bağlı köylerdeki 85 Hıristiyan hanesinde yaşayan toplam nüfus sayısının 500 ila 800 arasında olması kuvvetle muhtemeldir.

Raporun hazırlandığı 1902 yıllarında Gerger Kâhta’ya bağlı bir nahiyedir. Dolayısıyla O zamanın Gerger’indeki Gayrimüslimlerin nüfus ve yaşam biçimleri hakkında da bilgiler rapor edilmiştir. Bu tespitlerden birkaçını bu yazıya katmayı uygun gördüm.

Haçadur Der Ğazaryan, günümüzde Gerger merkeze bağlı olan Holbiş/Köklüce köyünde 18 Ermeni hanesi ve 14 Süryani hanesinin bulunduğunu kaydedilmiştir. Ayrıca, Ermenilerin Holbiş’de1879’dan beri okullarının olduğunu; okulun, ilk başlarda “Birleşik Cemiyet”, daha sonra Patrikhane tarafından desteklenmiştir.

Bilahare Ermeni Patrikliği vekilliği de yapacak olan Kevork Arslanyan da Malatya Marhasası olduğu 1906-1908 yıllarında Kâhta’ya gidip şu tespitlerde bulunmuştur:

“Kaza merkezinde Hükümet konağı vetelgrafhane inşa edilmiş. Merkezdebir cami, bir Türk okulu, bir fırın ve birkaç dükkân vardır. Bir köy gibi,sadece 100-120 hanelik nüfusu var. Havası oldukça sıcak olduğundan suyu da sıcaktır. Ahali çoğu kez merkeze 15 dakika mesafede bulunan soğuk bir kaynaktan {Muhtemelen KaniyaQê] su taşır”

Kâhta Haber/Mustafa KAYAHAN

Editör: İsmail KAYA

Bu Habere Tepkiniz Nedir? Bu haber 2020-07-14 09:50 tarihinde yayınlandı. 12088 Defa okundu.