Kahta Haber yazarlarından Mustafa Kayahan bu yazısında Nemrut Dağındaki Pers Krallarını ele aldı.
Nemrut Dağındaki Pers Kralları

Nemrut Dağındaki Pers Kralları

Kâhta Haber/Mustafa KAYAHAN

Bu yazıda, Nemrut Dağının Batı terasındaki heykeller arasında yer alan Pers kralı Büyük Dariusve oğlu Kserkses’inyaşam öykülerini çok kısa olarak aktarmaya çalışacağım.

Büyük Darius

Nemrut dağı denince, görsel hafızalarda yer alan Grek/Yunan tanrı heykelleri akla gelir.Oysaki zirvenin kral tahtlarında yer bulan başka ırktan ünlüler de var. Bunların başında,dağın batı terasında yer alan,Antiokhos’un baba soyunun dayandığıBüyük Dariusve ardılı olan oğlu Kserkses heykelleri gelir.

Büyük Dariusya da DARİUS -1 Pers (Şimdiki İran veya Fars)Ahameniş Hanedanının üçüncü kuşak Pers imparatorudur.Darius’un babası bir Pers idari birimin satrabı (vali)olup adı Hystaspes’tir. Annesi ise Rhodogune adında soylu bir kadındır. Doğum yılı M.Ö. 550, ölüm yılı MÖ. 486’dır. Hükümranlık süresi M.Ö. 522-486 yılları arası olup 36 yıldır.

Darius Döneminin Önemli Bazı Olayları

Herdot’un anlatımıyla; “Kambises Mısır’da abuk sabuk işlerle uğraşırken Mecusi dininden (Mag, Maguş) iki kardeş başkent Susa’da (şimdiki İran-Horasan’da antik kent)  ona karşı isyan başlattı” Bunlardan küçük olanıKambises’in kardeşi Smerdis olduğunu iddia ediyordu. Oysaki Kambises sözü edilen bu kardeşini,başına bela olacak korkusuyla, çok önceden ve gizlice öldürtmüştü.

Tarihin en büyük sahtekârları olarak bilinen abi-kardeş ikilisiniöldürüp saltanatı ele geçirmek için yedi kişilik Pers soylusu harekete geçer.Bunların arasında, bu amaçla başkent Susa’ya gelmiş bulunan zamanın generaliDarius da vardı.

Soylular, önce halk arasına, kendini kral ilan eden kişinin bir “Mag” sihirbazı olduğu dedikodusunu yayarlar.Halkın kafası iyicene karışınca da sarayı basıpSmerdis’iöldürürler. Halkı, işledikleri cinayete inandırmak için ölünün kafasını mızrağın ucuna takarak dışarıda dolaştırmaya başlarlar. Bunu gören ve duyan ahali galeyana gelip Mağları öldürmeye başlar. Akşam karanlığı basıncaya kadar katliam devam eder. Günün karardığında halen sağ olanMaglarkaranlık izbe yerlerde saklanıp katliamdan kurtulmaya çalışırlar. Bu olay tarihin tanık olduğu en büyük katliamlardan biri olarak kayıtlara geçer. Bu arada Darius bir dalavereyle Kral tahtına oturur (M.Ö. 522)Başkent Susa’daki darbe haberini alan Mısırlılar da ayaklanır. Vaziyeti kontrol edemeyen basiretsizKambises intihar ederken darbeyle gelen Darius’un da eli güçlenir.

Darius, Pers devletini tarihin en büyük imparatorluğu haline getirir, fakat bunula yetinmeyipAvrupa kıtasının gözde sitelerinden Atina’yı da esaret altına almak ister. Bu amaçlaBosfor(İstanbul Boğazı) üzerinden Trakya’ya kalabalık bir ordu çıkartır. Durumun vahametini fark eden Yunan şehir devletleri aralarındaki çekişmeleri bir yana bırakarak güçlerini birleştirir. Toplanan küçük ama kararlı bir orduyladevasa Pers ordusunu Maraton denilen yerde hezimete uğratır. Savaşı uzatmanın tehlikeli olduğunu anlayan Darius, ileride daha büyük bir kuvvetle gelmek üzere tekrar Anadolu’ya çekilir.

Darius Anadolu’da, Yunanlara karşı yeniden savaş hazırlığına başlarken bağımlı ülke olan Mısır’da isyan patlak verir. Bu tehlikeli süreçte çocukları da veliaht kavgasına tutuşur. Derken Kserkses veliaht seçilir ama Darius’un takati da tükenir. M.Ö. 486 yılında (bazı kaynaklar 485 olarak yazar) hayata veda eder.

KSERKSES(SERHAS)

Nemrut Dağının batı terasında yer alan kral heykellerden soldanüçüncüsüKserkses’e aittir. (ikinci sıradaki heykelin yazısı okunamadığından kime ait olduğu tam olarak bilinmemektedir)

Kserkses Büyük Darius’un oğludur. M.Ö. 519 yılında doğmuş,M.Ö. 485 yılında babasının yerine kral olmuştur.Ölüm yılı M.Ö. 465 olup saltanat süresi25 yıldır.

Kserkses Döneminden Tarih Hafızasında Kalan Birkaç Olay

Kserkses, babasının başaramayıp ertelediği Atina’yı işgal girişimini tekrar başlatır. Bu amaçla, altında bulunan Hindistan’dan Afrika’ya kadar olan yerel krallıklardan asker toplar. Herodot’un anlatımına göre beş milyondan fazla asker toplayarak Hellespontos (Çanakkale) Boğazına dayanır.

Kserkses“Çanakkale Denizi’ne Dayak Attırıyor!”

Kserkses,ordusunu karşıya geçirmek için Çanakkale Boğazı’na köprü yapılmasını emreder. Kısa zamandaörülen halatlar karşı tarafa atılarak iki yaka birbirine bağlanıyor. Tam bu sırada şiddetli bir fırtına çıkıp köprü ayaklarını ve halatları darmadağın ediyor. Fırtınanın yarattığı hasarı haber alanKserkses öfkeden çılgına döner.Sağa sola emirler savurup denizin üç yüz dayakla cezalandırılmasını ister. Ayrıca, “şunu da duydum” der Herodot, “cellatlar gönderip denizi kızgın demirle dağlamalarını buyurmuş ve ağza alınmayacak küfürler savurarak hakaret etmelerinibuyurmuş!”. Lakin bunlar bir Perslinin çılgınlıkları olabileceği gibi Yunan kökenli Herdot’unaşağılama amaçlı fantezileri de olabilir. Dolayısıyla, anlatılanların gerçekliğine ihtiyatla yaklaşmak gerekir

Kserkses, mühendislerine köprünün tekrar yapılmasını emreder. Derhal işe koyulan mühendisler bu sefer gemilerden dubalar oluşturarak daha sağlam iki köprü inşa eder. Köprülerin bitimini müteakip kara ordusu Yunan topraklarına geçmeye başlar. erdot’un yazdıklarına göre bu geçiş durmaksızın yedi gün yedi gece devam eder. Mahşeri Pers ordusunun kendi taraflarına geçişine tanık olan bir Yunanlının şu sözleri söylediği rivayet edilir:

“Ey Zeus, mademki Yunanistan’ı batırmak istiyordun, ne diye bu Pers’in kılığına büründün ve Zeus adını Kserkses ile değiştirdin? Bunlar olmadan da pek ala yapabilirdin yapmak istediklerini” Esaret sırasının kendilerine gelmekte olduğunu gören Yunan şehir devletleri aralarındaki anlaşmazlıkları bir yana bırakarak Atina’nın yardımına koşar. Ortak Yunan güçlerinden onlarca kat sayısal üstünlüğe sahip olan Pers ordularına karşı gözü pek direnişlere girişilir. Şaşkına dönen Pers orduları, girdikleri her muharebeyi kaybeder. Bu sıkışık zamanda Mısır ve Afrika krallıkları da ayaklanmaya başlar. Kserkses, kayıplarının trajik hal aldığını ve saltanatının ciddi bir tehlikeye doğru yol aldığını fark edip ordularını Yunan toraklarından geri çeker.

Kaynaklar:

Herodotes, HERODOT TARİHİ, Remzi Kitabevi, Aralık 1973-İst 

F. K. Dörner - T. Goell, ARSAMEIA AM NYMPHAIOS DieAusgrabungen im HierothesiondesMihradatesKallinikosvon 1953-1956, Berlin 1963 (Almanca)

F. K. Dörner (eşi EleonoreDörner ve ressam AlexejvonAssualenko’nun katkılarıyla) KOMMAGENE – EIN WIEDERENTDECKTES KÖNIGREICH,1973 Berlin (Almanca)

F. K. Dörner, NEMRUT DAĞININ ZIRVESINDE TANRILARIN TAHTLARI, Çev. Ülkü Vural, T.T. Yayınları

Jörg WAGNER (Ed), FIRAT KIYISINDA TANRI KRALLAR, Çev. Dilek ÇOBANOĞLU, Oya KOMUT YÜCEL, Aylin Tanrıöver,  Arkeoloji ve Sanat yayınları

Ksenophon, ANABASİS-On Binlerin Dönüşü, İş Bankası Kültür Yayınları

Makale: CAMERON, GEORGE G. "Darius Yaşlanmayan Kayaya Tarih Oyulmuş". NationalGeographic Dergisi. Cilt XCVIII, Num. 6, Aralık 1950. (Sayfa 825-844)

BEHİSTUN YAZITI (Erışım10 Mart 2021): https://web.archive.org/web/20100113111204/http://members.ozemail.com.au/~ancientpersia/behistun.html

KSERKSES YAZITI, ArkeOkur (Erişim 10 Mart 2021): https://arkeokur.tumblr.com/post/55640985155/kserkses-yaziti

 

Editör: İsmail KAYA

Bu Habere Tepkiniz Nedir? Bu haber 2021-03-22 12:28 tarihinde yayınlandı. 3594 Defa okundu.