Zeus sanatsal olarak; sakallı bir yüz, güçlü bir beden yapısı, olgun ve ağırbaşlı bir karakterle tasvir edilir. Onun heykellerine aksesuar olarak konulan temel semboller şimşek ve kartaldır. Başı, çoğunlukla açık olarak gösterilir, ama Kommageneli heykeltıraşlar onabir kral başlığı da takmayı uygun görmüşlerdir
Nemrut’taki Baş Tanrı ZEUS

                Nemrut’taki Baş Tanrı ZEUS

Zeus, Greklerin (eski Yunanlar) en büyük tanrısıdır. Başka bir ifadeyle tanrıların tanrısı ya da Baş Tanrıdır. Grek pagan inanıcında göklerdeki, yeryüzündeki ve yer altındaki her şey onundur; onun emrindedir. O, sahip olduğu kudretle fanilere adalet ve iyilik dağıtmak ister. Fakat faniler (ölümlüler/insanlar) bazen şımarır, onun adalet ve iyiliklerini küçümseyip kudretiyle alay eder. İşte o zaman Zeus’un öfkesi ortaya çıkar. Haddini aşan ölümlülerin dünyasını yıldırımlarla dövmeye başlar. Dağları yarar, ormanları yakıp kavurur, fanilerin ocaklarına ateş düşürür.

O, tanrılar diyarı Olimoos’daki sarayında oturur. Etrafında eş ve kızları tanrıçalar, oğulları olan tanrılarve emrindeki diğer tanrılar vardır. Bazı önemli kararları bu kalabalık tanrı grubuyla birlikte alır. Yani Olimpos’da, biraz despotluğa kaçanilahi bir otokrasi vardır.O günün düşüncesiyle bunatanrısal demokrasi olarak nitelemekmümkündür.

Baştanrı, durduğu yerde har şeyi görür, ama bazen ölümlüler arasına karışmaktan da geri kalmaz. Bizim dünyalılara karışmasının tabi ki sebepleri vardır. Lakin bunların başında çapkınlık hevesi gelir.

Zeus, Pers (İranlıların atası) Kültündeki “Ahura Mazda” (Hürmüz, Ohrmmazd) isimli iyilik tanrısının cisimleştirilmiş karşılığıdır. GrekçedenPers yazı diline çevrilmişi“Orosmades” şeklindedir. Zeus’un Roma inancındaki dengi ise Jüpiter’dir.

Bu ahvalde sonsuza değin var olacak olan baş tanrının da bir babası, bir anası vardır ve doğumu çok zorlu olmuştur. İşte onun doğum hikâyesi:

Zeus’un Doğuşu

Grek Mitolojisine göre Zeus’un babası yaratıcı ve yok edici bir kudreti sahip olan Kronos’tur. Onun yok etme çılgınlığı kendi çocuklarına da yönelmiştir; çocukları doğar doğmaz büyük bir iştahla yutmaktadır. Eşi Rea kocasızın bu çılgınlığından çok mustariptir, ama elinden bir şey gelmemektedir.

Rea’nınson gebeliği Zeus’adır.Ancak gebelik durumu vahşi kocanın gözünden kaçmaz. O sabırsızlıkla çocuğun doğmasını beklemektedir.Rea, doğum yaklaştığında Olimpos’u terk edip ıssız bir kayalığa sığınır. Orada doğum yapar. Doğum nedeniyle son derece bitkindir ve çok susamıştır. Ne var ki bulunduğu yer çöl benzeri bir yerdir, ne içecek ne de bebeği yıkayacak bir damla su vardır. Rea çaresizlik içinde, elindeki tanrı asasını yere vurarak; “Ey toprak sen de anasın, bir anne olan benim ıstırabımı görüyorsun. Bana yardım et” der. Daha sözleri bitmeden yanı başındaki kaya ortadan yarılır. Yarıktan berrak bir su fışkırmaya başlar.Rea bebeği yıkayıp kundaklar. Kendisi de susuzluğunu giderip temizlenir. Bu arada büyük tanrının doğumunu kehanetle haber alan Nympheler (periler) bebeği kanatlarının altına alıp ıssız bir ormandaki mağaraya götürürler. Mağara büyük tanrı için ihtimamla hazırlanmıştır. Onu emzirecek Amelta adında bir keçi de hazır beklemektedir.

Zeus daha birkaç günlükken yürümeye başlar. Etrafa emirler direktifler verir. Bu arada kendisine bir lir temin edilir. Kısa zamanda serpilip gelişir ve doğmasının sebebi olan asli görevini yapmak üzere harekete geçer.

Kronus’un dehşetinden mustarip olan dev adamlar, İfritler Zeus’un safında yer alır ve hep birlikte Kronos’a saldırır. Saldırı o kadar şiddetli ve dehşetli olur ki yeryüzünde taş üstünde taş kalmaz. Toprak yarılır, Dereler coşkun nehirlere dönüşür, denizler kabarıp dağları yutar. Bu şiddetli çarpışmanın etkisiyle Tanrıların Dağı Olimpos bile sarsılır.

Nihayet Hades (yeraltı; Cehennem Tanrısı) yer altının kapılarını açar. Zeus, yıldırımlarını hedefe gönderirken ellişer kol ve bacaklı Titanlar (ifritler) da Kronos’u yer altına iter. Peşi sıra yeraltının kapıları kapanır ve Kronos, bir daha çıkmamak üzere, yeraltındaki karanlık mağarada zincire vurulur.

Artık Zeus evrenin Baş Tanrısıdır ve kudretini adalet ve iyilik için kullanacaktır.

Zeus’un Heykel ve Resimlerdeki Tasviri

Gök gürültüsü çıkarma, şimşek çakma, yağmur yağdırma ve rüzgâr çıkarmanın Baş tanrı Zeus’un işi olduğu kabul edilir. Onun en dehşetli silahı ise şimşektir. O hem tanrıların, hem de insanların hükümdarı ve koruyucusudur. 

Zeus sanatsal olarak; sakallı bir yüz, güçlü bir beden yapısı,  olgun ve ağırbaşlı bir karakterle tasvir edilir. Onun heykellerine aksesuar olarak konulan temel semboller şimşek ve kartaldır. Başı, çoğunlukla açık olarak gösterilir, ama Kommageneli heykeltıraşlar onabir kral başlığı da takmayı uygun görmüşlerdir

Kâhta Haber/Mustafa KAYAHAN

Temel başvuru kaynakları:  

Klasik Yunan Mitolojisi, Şefik CAN, İnkılâp Kitabevi Yayınları

Mezopotamya Mitolojisi, Jean Boltero - SamuelNoahKramer, İş Bankası Yayınları

Mitoloji Sözlüğü, Azra ERHAT, Remzi Kitabevi

Nemrut Dağı’nın Zirvesinde tanrıların Tahtları,  Frıedrich Karl Dörner, Çev. Vural Ülkü, T.T.K. Yayınları

Fırat Kıyısında Tanrı Krallar, Jörg Wagner, Arkeoloji ve Sanat Yayınları

Online Kaynaklar:

Encyclopedia Britannica:  https://www.britannica.com/topic/Zeus

Vikipedi: https://tr.wikipedia.org/wiki/Zeus#:~:text=Zeus%20(Eski%20Yunanca%3A%20Grek%C3%A7e%3A,%C5%9Fim%C5%9Feklerin%20ve%20g%C3%B6k%20g%C3%BCr%C3%BClt%C3%BClerinin%20tanr%C4%B1s%C4%B1d%C4%B1r.

EncyclopaediaIranica: https://iranicaonline.org/articles/antiochus-of-commagene

Yrd. Doç. Dr. Hayreddin KIZIL(Makale) erişim:https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/116019#:~:text=Mitra%2C%20antik%20Ari lerin%20as%C4%B1rlarca%20inand%C4%B1klar%C4%B1,%C4%B0ran%20Arilerinde%20de%20devam%20etmi%C5%9Ftir.&text=Mithra%20olarak%20isimlendirildi%C4%9Fi%20%C4%B0ran'da,d%C3%B6nemlerde%20de%C4%9Fi%C5%9Fik%20%C5%9Fekillerde%20ortaya%20%C3%A7%C4%B1km%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1r.

Editör: İsmail KAYA

Bu Habere Tepkiniz Nedir? Bu haber 2021-02-04 10:42 tarihinde yayınlandı. 5168 Defa okundu.