Kâhta’nın toplam nüfusu 20.464 kişidir. Anılan yılda 138 erkek, 300 kız çocuğu doğmuştur.Yine aynı yılda 50 çift evlenirken hiç boşanma hadisesi olmamıştır. Ayrıca 35 ölüm gerçekleşmiştir.(anılan salname s, 1123)
Yirminci Yüzyılın Başlarında Kâhta

20. Yüzyılın son çeyreğinde Kâhta’da kurumsal yapı, Cumhuriyet Kâhta’sının temellerini oluşturacak şekilde yerleşmeye başlamıştır. Bunun örneklerinden biri nahiyelerin alan, görev ve işlevlerinin somut hal almasıdır.Örneğin, daha önceki yıllardaaşiret bölgelerinin adıyla anılan nahiyeler yeni yapılanmada bulunacakları yerleşim yerinin bizzat isimleriyle kayda girmişlerdir. Bu çerçevede, daha önce Merdis aşiret bölgesini kapsayan Merdis nahiyesi “Tokaris” köyü merkezi; Zürevkan aşiret bölgesinikapsayan Zürevkan nahiyesi de “Alut” köyü merkezi adıyla kayada girmiştir.Ayrıca “Kâhta’ya “Sincik” adıyla yeni bir nahiyenin bağlandığı da görülmektedir.

Devletin kurumsal yapısında devam eden kalıcı yenileşme süreci1907 yılı salname kayıtlarında daha da belirgin hal alır. Mesela, Kâhta’da çağdaş anlamda birçok kamu kurumunun oluştuğu ve faal olduğu görülmektedir. Bu süreçte oluşmuş idari, adli ve yerel yönetim birimlerin yapısı ve görevli/yetkili listesi aşağıdaki şekildedir.

Amir ve Müdürler: Kaymakam: Hüsnü Bey; Naib (vekil): Salih Efendi; Mal Müdürü: Mehmet Sabit Efendi; Tahrirat Kâtibi: Mahir Edendi;

Meclis-i İdare (Bir çeşit ilçe özel idaresi)

Aza-i Tabi (Tabii Azalar):Kaymakam, Naib (vekil), Mal Müdürü, Tahrirat Kâtibi

Aza-i Müntehib (seçimle gelen azalar): Hasan Ağa; Süleyman Ağa; Şekü Ağa; Bir aza kadrosu boş.

Bidayet Mahkemesi (Zamanın asliye mahkemesi sayılan adli birim): Reis: Naib Efendi. (vekil);Müstantik (Sorgu hâkimi) Muavini: Mehmet Efendi; Aza: Şeyh Efendi; Aza: Keğork Efendi; Baş Kâtip: İsmail Efendi; İkinci Kâtip: Tevfik Efendi; Mübaşir: Hacı Ahmet Efendi; Mübaşir: Hüseyin Ağa

Nal Kalemi: Mal Müdürü Mehmet Sakıb efendi; Refiki (yardımcısı): Yaşar Efendi; Müdür Muavini: Mehmet Efendi; Sandık Emini: Giregus Efendi; Zürevkan (nahiyesi) Vergi Kâtibi: Mehmet Efendi.

Tahsilat Dairesi: Tahsilat memuru: Münhal; Sertahsildar (Baştahsildar): Hüseyin Efrndi; Tahsildar: Hacı Ahmet Efendi; Tahsildar: Ahmed Efendi; Tahsildar: Şekü Ağa; Tahsildar: Hasan Efendi; Tahsildar: Aboş Efendi; Tahsildar: Bekir Besim Efendi.Ziraat Bank Tahsildarı: Hacı Şeyh Efendi.

Telgraf Dairesi: Telgraf MüdürüSırrı Efendi; Çavuş: Rasim Ağa

Beledi (Belediye) Dairesi: Reis Vekili: Şeyh Abdurrahman Efendi; Aza: Süleyman Bey; Aza: Şekü Ağa; Kâtip: Mahir Efendi; Çavuş: Mehmet Ağa

Polis Dairesi; Komiser: Mehmet Şakir Efendi; Alut Nahiyesi Polisi: Yusuf Efendi; Tokaris Nahiyesi Polisi: Aziz Efendi; Zabıta Memuru: Süvari Mülazım-ı evvel (günümüzde Üsteğmen rütbesine denk): İbrahim Ağa: Süvari: 10; Piyade: 10 er.[h. 1325, m. 1907 tarihli Ma’muret’ul Aziz  (Elazığ) Salnamesi esas alınmıştır]

1913 Yılında Kâhta’nın Nahiye ve Bağlı Köy Sayısı

Kâhta merkeze bağlı 5 köy; Tokaris’e (Gavurzi) bağlı 36 köy; Mırdis’e bağlı 45 köy; Alut’a bağlı 46 köy, Sincik’e bağlı 30 köy bulunmakta olup toplam köy sayısı 162’dir.

OsmanlıDevletindeilk defa sistemli olarak yapıldığı söylenen Rumi 1330 (m.11914-15) tarihli genel nüfus sayımı sonucuna göre Kâhta Kazasının toplam nüfusu 17.238 kişidir. Bu nüfusun 743 kişisi Ermeni, 5’i Ermeni Katolik, geri kalanı İslam’dır. [Kaynak: Memalik-i Osmaniye’nin 1330 Senesi (Rumi) Nüfus İstatistiği,İst. Hilal Matbaası 1336]

Cumhuriyeti’n İlk 7 (yedi) Yılında Kâhta

Cumhuriyet’in kuruluşundan sonra salnameler“Türkiye Cumhuriyeti Devlet Salnamesi” adıyla çıkarılmaya devam eder. Son salname ise 1928-1929 yılında “Türkiye Cumhuriyeti Devlet Yıllığı” adıyla ve Latin harfleriyle çıkarılmıştır.

Yeni Dönemin Kâhta’sında Bazı Tespitler

1926-27 yılı Türkiye Cumhuriyeti Devlet Salnamesinde Kâhta’nın Tokaris, Merdis (Narince), Alut (Eski Kâhta), Sincik (Brimşe) ismiyle dört nahiyesinin bulunduğu kayıtlıdır.

Aynı salnamede Kâhta’nın toplam nüfusu 20.464 kişidir. Anılan yılda 138 erkek, 300 kız çocuğu doğmuştur.Yine aynı yılda 50 çift evlenirken hiç boşanma hadisesi olmamıştır. Ayrıca 35 ölüm gerçekleşmiştir.(anılan salname s, 1123)

Aynı salnamede “Kâhta kazası, kaza merkezi evvelce Kâhta kasabasında [Şimdiki Eski Kâhta kast ediliyor] iken bilahare hükûmet ‘Kolık’ kariyesine [köyüne] nakletmiştir” (Anılan salname s. 1124)

Cumhuriyetin ilk yıllarında ülkenin ekonomik, özellikle hayvancılık kaynaklarının sayı ve çeşitliliğine dair tespitler de yapılıp kayıtlara geçilmiş. Bu kayıtlara göre Kâhta kazasının 1926-27 yılı hayvanların tür ve sayısı şöyle:

At ve Kısrak: 400; merkep: 850; katır: 470; öküz: 3.100; inek: 1.400; koyun: 17.000; keçi:25.000 adettir

Önemeli kayıtlardan biri de okulların türü, devam etmekte olan öğrencilerin sayısı ve cinsiyet dağılımıdır.

Buna göre Kâhta İlk Mektebi (İlkokulu) sayısı: 6 (köy ilkokulları dâhil; toplam öğrenci sayısı183 olup tamamı erkektir.

Kâhta Orta Mektebi’nin (Ortaokul) sayısı 1 (bir),  toplam öğrenci sayısı 118 olup tamamı erkektir. (Anılan salname s,1127)

1928-29 Yılı TC. Devlet Salnamesinde Kâhta  (Latin harfleriyle)

Kâhta Kazası üst düzey idari, adli ve sıhhi yöneticilerinin isimleri: (Henüz soyadı yok)Kaymakam: Adil bey, Mal Müdürü: Ahmet Bey, Müftü: Osman efendi; Hâkim: Ö. Lütfü Bey; Müddeiumumi (Savcı): Abdülbarı Bey; Müstantik (Sorgu hâkimi): M. Sabri Bey; Hükümet Tabibi S. Muhterem Bey; Posta ve Telgraf Müdürü: Avni Bey

Anılan Salnamesinde Kâhta Nüfusu: Kayıtlı Nüfus: Erkek 16.136; Kadın 15.883; Toplam nüfus 32.139; Doğumlar: 125 erkek, 63 kız; Ölenler: erkek 35, kadın 1; Evlenmeler 86 çift; boşanma: yok.

Kâhta Haber/Mustafa KAYAHAN

Yararlanılan Kaynaklardan Bazıları:

Devlet ve Vilayet Salnameler; Malatya 1830 – 1918, Adnan Işık; Memalik-i Osmaniye’nin 1330 Senesi (Rumi) Nüfus İstatistiği, İst. Hilal Matbaası 1336]

 

Editör: İsmail KAYA

Bu Habere Tepkiniz Nedir? Bu haber 2020-11-04 12:30 tarihinde yayınlandı. 3830 Defa okundu.