Başlık kısmında kullanmayı uygun gördüğüm “hafıza” kavramı ile kast etmek istediğim şey kadim Kâhta tarihiyle ilgili çok değerli bir kitabın izinin bulunması ve tedarik edilmesidir.
Mustafa Kayahan

Mustafa Kayahan

mustafa.kayahan@kahtahaber.com


Eskikâhta’nın Tarih Hafızsından Bir Kesit

Kâhta Haber/Mustafa Kayahan

Başlık kısmında kullanmayı uygun gördüğüm “hafıza” kavramı ile kast etmek istediğim şey kadim Kâhta tarihiyle ilgili çok değerli bir kitabın izinin bulunması ve tedarik edilmesidir. “Kommagene- EınWıederentdecktesKönıgreıch” (KOMMAGENE-Yeniden Keşfedilen Bir Krallık) adındaki bu kitabın yazarı olan bilim insanı Friedrich Karl Dörner,Kommagene krallık kalıntılarını görmeye gelen ziyaretçilere (özellikle Alman olanlara) göstermek üzere kitaptan bir tanesini bekçi Emin Demiral’a vermişti. Biz de bu vesileyle kitabın varlığından haberdar olmuştuk. Henüz ortaokul-lise sıralarındaykensadece uzaktangördüğüm fakat adını bile bilmediğim bu kitabı üniversite yıllarımda daha yakından görüp incelemek istedim, ancak kitap ortalıkta yoktu. O değerli eserin izini bulmak ümidiyle ilgili kişi ve kurumları bir bir aradım, sordum soruşturdum. Lakin kitapbuhar olup uçmuştu sanki.Bu hezimet canımı epeyce sıkmış olsa da kitaba konsolosluk kütüphanelerinde ya da Almanya’daki kaynağında, bir şekilde ulaşacağıma dair ümidimi hep diri tuttum. 

Yakın geçmişte, Karl Dörner’in eşi EleonoreDörner’inKâhta’daki kampüs yaşamını anlattığı“Nemrut Dağında Tanrılar Arasında” isimli anılarını okurken yazıya konu olan kitaba kısa bir atıf yapıldığına rastladım. Bu küçük ipucunu takip ederek Almanya  ”ikinci el” piyasasında kitabın izini buldum. Satıcı firmakitabın çok temiz olduğunu belirtiliyordu (Online çeviri sayesinde). Lakin fiyatı ve kargo maliyeti epeyce külfetliydi.Ayrıca, yabancı bir ülkedeki satıcıya kitap siparişi verme, ödeme ve kargo gibi ayrıntılar da benim anlamadığım işlerdi. Vaziyet böyle olunca nadiren kullandığım, ama yüzde yüz olumlu sonuç aldığım klasik taktiğe başvurdum. Şöyle ki;raflarımda olmasını istediğim fakat edinmede sıkıntı çektiğim herhangi bir kitaplailgiliolarak,mahdum Kayahan’ın dikkatini çekecek tonda sesli düşünürüm. Sonrasını onun halledeceğinden şüphe etmem; velev ki o kitap dünyanın öbür ucunda olsun. Neticede taktik bir kere daha işledi ve kitap 2019’un yeni yıl hediyesi olarak rafımda yerini aldı.

Sözünü ettiğim kitapFriedrich Karl Dörnertarafından kaleme alınmış olup eşi EleonoreDörner; ünlü Alman Ressam AlexejvonAssaulenko, karısı KatharinavonAssualenko ile fotoğraf sanatçısı ChiristianJenssen’ın katkılarıyla hazırlanmıştır. Eser,1973 yılında ikinci ve son defa basılmış olup Türkiye kütüphanelerinde mevcut değildir. Edinmek isteyenlerin Almanya “ikinci el” kitap piyasasına başvurmaları gerekir. Şansları yaver giderse belki bulabilirler.

Kitap,Kâhta tarihiyleilgili olarak bu güne kadar yazılmış eserler içindeözel bir öneme sahiptir. İçeriğin birkaç bölümüKommagene Krallığına ayrılmış, fakat ekseriyet Eski Kâhta’nın toplumsal çevresinde tanık olunan sosyal yaşamla ilgilidir.Anlatımlar,sadece soyut ifadelerden ibaret olamayıp çarpıcı fotoğraf ve portrelerle desteklenmiştir. Ayrıca, Eski Kâhta’nın karşısına düşen “Yeni Kale”ninsur ve iç duvarlarındaki Arapça kitabeler Almanca’ya tercüme edilirken diğer ilginç yapılar hakkında dateknik bilgiler verilmiştir. Bunlar ciddi bir eser için olağan şeylerdir denilebilir. Lakin eseri farklı kılan bir özelliği var ki bu da kapağındaki yağlı boya portre ve içerikte yer alan birkaç yerel şahsın portreleridir.

Kapak portresi,ünlü Alman ressamAlexejvonAssaulenko‘nun yapmış olduğuEski Kâhtalı Mehmet Akbaş’a (MehmediÜsüf) aittir. Portre, “A4” boyutlarından biraz büyük olan kitabın cilt kapağına tabedilmiştir. Eserin bendeki nüshası “ikinci el”olmasına rağmen kapaktaki portrenin canlılığından bir şey kaybolmamış. Merhumun uzaklara odaklanmış bakışları ve iyicene belirginleşmiş yüz hatları tanığı olduğu acımasız trajedinin bir bedende can bulmuş kanıtları gibidir.

Kitapta,bölge yaşamının kültürünü yansıtan önemli siyah-beyaz fotoğraflarla birlikte,  Şevketi Eli, Osman Özkazanç (Ospıl)  ve Ramazan Yıldırım’ın (RemîMehmediEvis) aynı ressamın yapmış olduğu portreleri de mevcut.

Tamamı yar saydam kuşe kâğıda basılı olan kitabın dili Almanca olsa da kapağındaki portre, içindeki fotoğraf ve portreler söze gerek bırakmayacak niteliktedir. Umarım,benden başka, birileri daha Alman ikinci el kitap piyasasından bu değerli esri edinip hem ilgililerin inceleme ve araştırmalarınaimkân sağlar hem de Kâhta’nın tarih hafızasına bir katkı sunmuş olur.

Not: Kitap aşağıdaki adresten araştırılabilir.

https://www.amazon.de/Kommagene-wiederentdecktes-K%C3%B6nigreich-Malerreise-Assaulenko/dp/B002HLWPQC

 

 

 

Bu Yazıya Tepkiniz Nedir? Bu yazı 6 ay önce yayınlandı. 2268 Defa okundu.